Efes Antik Kenti Celsus Kütüphanesi

Efes Antik Kenti Celsus Kütüphanesi Tarihi

Efes Kenti, antik tarihin en önemli felsefe ve kültür merkezlerinden birisiydi. Şehir ilk olarak Atina Kralı Androklos tarafından kurulmuş ve Ege’de konuşlanmış olan İyonya şehir-devletlerinden biri olarak varlık göstermişti. İşlek bir liman kenti olduğu için hızla gelişen ve zenginleşen Efes, yüzyıllar boyunca önemli bir cazibe merkezi oldu.

Sırasıyla Lidya Krallığı, Pers İmparatorluğu, Büyük İskender, Diadoklar ve Roma İmparatorluğu egemenlikleri altında yaşayan Efes Kenti, muhteşem bir tarih ve kültür birikimine sahip olmuştur.

Efes Antik Kenti, Selçuk, İzmir

Efes Antik Kenti, Selçuk, İzmir

Efes Antik Kentinde Roma Dönemi

Efes Antik Kenti, altın çağını Roma İmparatorluğu’na bağlı olduğu 1. Ve 2. Yüzyıllarda yaşamıştır. Bu dönemde Roma İmparatorluğu’nun Asya Eyaletleri Başkenti gibi bir ünvana sahip olan Efes, Roma mimarisi ile tekrar imar edilir.

Romalıların hukuk, mimarlık ve mühendislikteki başarıları, onları güçlü imparatorluk yapan başlıca etkenlerdi. Gittikleri yerlere su kemerleri, mahkeme ve hükümet binaları, yollar yapan Roma, bu şekilde eyaletlerini kalkındırırdı.

Efes’in en müreffeh dönemi Nerva-Antonine Hanedanı’na bağlı olan Evlatlık İmparatorlar döneminde yaşanmıştır. Bu beş büyük imparatordan Hadrian, Efes Antik Kenti’nin limanını temizletir ve kenti ihya eder. Kütüphane de onun hükümdarlık yıllarında inşa edilir.

Efes Antik Kentinde Roma Yapısı Hadrian Tapınağı

Celsus Polemaeanus Kimdir?

Celsus Polemaeanus, beş büyük imparatordan Trajan isimli imparatorun döneminde Roma İmparatorluğu’nda varlıklı ve güçlü bir senatördü. Siyaset basamaklarını hızla tırmanan Celsus, Roma İmparatorluğu’nun Asya Valisi oldu ve nüfuzunun doruğuna erişti.

Celsus Kütüphanesi

Celsus Kütüphanesi, Selçuk, İzmir

Celsus Kütüphanesi’nin Ne Zaman Yapıldı?

Oğlu Tiberius Julius Aquila, babasının adını Asya vilayetlerinde ölümsüzleştirmek için, Asya Eyaletlerinin Başkenti olan Efes’te onun onuruna Celsus Kütüphanesi’ni inşa eder.

Celsus, 114 yılında vefat ettiğinde, kendi onuruna yapılmakta olan kütüphanenin batı kanadında bir yere defnedilir. Kütüphanenin inşaatı ise 117 yılında tamamlanır.

Celsus Kütüphanesi Mimarisi

Celsus Kütüphanesi, antik çağdan kalan en büyük üçüncü kütüphane olarak kayıtlara geçmiştir. Efes Antik Kenti’ndeki arkeolojik kalıntılar arasında en belirgin tarihi eserdir.

Celsus Kütüphanesi, kent merkezi olan Agora’ya çok yakın bir yerde, Kuretler Caddesi olarak bilinen Efes şehrinin ana caddesi üzerinde inşa edilmişti. Kitaplıkta, ilk inşa edildiği dönemde 12.000 el yazması parşömen tomarı bulunmaktaydı. Bu eserleri nemden ve sıcaktan korumak için, dış ve iç duvarlar arasında yaklaşık 1 metrelik bir boşluk bırakılmıştı.

Kütüphane binasının olduğundan büyük ve heybetli görünmesi için bazı mimari hileler kullanılmıştı. Bu ustaca rötuşlar, heybetli sütunlar ve heykellerle süslü bina cephesinde yoğunlaşır.

Celsus Kütüphanesi Mimarisi

Celsus Kütüphanesi Mimarisi

Efes Celsus Kütüphanesi Heykelleri

Celsus Kütüphanesi’nin en etkileyici kısmı olarak tasarlanan ön cephesi, günümüzde net olarak gözlenebilmektedir.  Ön cephenin en vurucu ögeleri olan devasa sütunların arasına muhteşem sanat eserleri (heykeller) konumlandırılmıştır.

Sütunlar arasındaki kaidelerin üzerinde yerleştirilmiş 4 adet kadın heykeli antik heykel sanatının nadide örnekleridir. Bu heykeller Bilgelik (wisdom), Bilgi (knowledge), Zeka (intelligence) ve Erdem (virture) gibi Antik Çağın önem verdiği değerleri temsil eder.

Celsus Kütüphanesi’nde Erdem’in Simgesi Heykel

Celsus Kütüphanesi Heykelleri

Kütüphanenin Yıkılması

Celsus Kütüphanesi, M.S. 262 yılındaki büyük depremde büyük zarar görmüştür. Ne yazık ki, içindeki kıymetli el yazmalarının hepsi depremin sebep olduğu karmaşada yok olmuştur. Kütüphanenin ön cephesi büyük bir şans eseri ayakta kalmış ve günümüze kadar ulaşmıştır.

Celsus Kitaplığı, Artemis Tapınağı ile birlikte Efes’in en büyük cazibe merkezleridir. Artemis Tapınağı’ndan geriye kayda değer bir şey kalmadığı için, Efes Antik Kenti’ni simgeleyen birçok fotoğrafta Kitaplık ön plandadır.

Efes Antik Kenti İzmir ilinin Selçuk ilçesinde bulunmaktadır ve ülkemizdeki en popüler arkeolojik eserdir. Doğu Akdeniz’in en iyi korunmuş Yunan-Roma mirası antik kenti olan Efes, Ayasofya ile birlikte Türkiye’nin en çok ziyaret edilen müzesidir.


Önerilen Yazılar: 

Efes Antik Kenti Hakkında Bilgi

Serhat Engul

Efes Antik Kenti Hakkında Bilgi

Efes Antik Kenti Hakkında Bilgi

Efes Antik Kenti, Doğu Akdeniz’in en iyi korunmuş Yunan-Roma eseridir. Bu sebeple şöhreti Türkiye sınırlarını aşarak, tüm dünyaya yayılmıştır. Efes Antik Kenti’nin sokaklarında yürürken, antik çağda yaşamış olan insanların nasıl bir yaşam sürdüklerini hayal etmek mümkündür.

Efes Antik Kenti, selçuk, izmir

Efes Antik Kenti Panoramik Manzara

Efes Antik Kenti’ni dünyaca ünlü yapan iki öğesi vardır. Bunlardan biri M.Ö. 550 yıllarına tarihlenen Artemis Tapınağı, bir diğeri de Roma dönemi yapısı olan Celsus Kütüphanesi’dir.

Efes, Kuşadası limanına yanaşan Cruise yolcu gemilerinin de etkisiyle, çok kalabalıktır. Özellikle yaz aylarında, kavurucu öğlen sıcağına ve kalabalığa denk gelmemek için; sabah erken saatlerde veya akşamüstü müze kapanmadan öne gezmek uygun olacaktır.

Efes Antik Tiyatrosu

Efes Antik Tiyatrosunu Gezen Ziyaretçiler

Efes Antik Kenti’nin Tarihi

Efes, Yunan Site Devletleri döneminde bölgenin önde gelen kültür ve felsefe merkezlerinden biri olmuş ve aynı zamanda işlek bir ticaret limanı olarak zenginleşmiştir. Lidyalıların, Perslerin ve Romalıların egemenliği altına giren Efes. Altın yıllarını Roma İmparatorluğu’nun Asya Eyaletleri Başkenti olduğu yıllarda yaşamıştır.

Efes Antik Kentinde Gezmek

Efes Antik Şehrinin Kuruluş Efsanesi

Efsaneye göre, Yunanistan’da yaşayan prens Androklos; Atina Kralı olan babası Kodros’un ölümü üzerine Yunanistan topraklarını terk etmeye karar vermiş ve yeni bir başlangıç için kahine danışmaya gitmiştir. Tarih öncesi dönemlerde Delphi kentindeki Apollon Tapınağı’nın kahinine danışmak, önemli bir işe kalkışmadan önce adetti. Zira İstanbul’un da buna benzer bir kuruluş efsanesi vardır.

Apollon Tapınağı’nın kahini, biraz muğlak bir ifade ile Androklos’a yeni şehrini “balığın işaret ettiği, domuzun yol gösterdiği yerde” kurmasını salık verir. Androklos önceleri bu sözlerden bir anlam çıkaramaz ve kahinin önerdiği üzere Doğu istikametinde yelken açar. Ege Denizi’ni geçtikten sonra günümüzde İzmir sınırlarında kalan Efes yakınlarına gelir.

Kafile bu güzel topraklara ayak bastığında gezintiye çıkar. Acıkınca da balık tutarlar. Balıklar ateşin üzerinde kızarırken, çalıların arasında saklanan bir yaban domuzu; balıkları çalıp kaçmaya başlar. Anroklos ivedilikle atına atlar ve domuzu takip eder. Domuzu okuyla vurup yere yıktığında ise aklına efsane gelir. Domuzun yol gösterdiği tepelik yer, yeni bir kent kurmaya çok elverişli olan Efes’tir.

Günümüzde domuzun öldüğü yerine Artemis Tapınağı’nın inşa edildiği yer olduğu düşünülür. Artemis Tapınağı, antik çağlarda dünyanın yedi harikasından biri olarak kabul edilen muhteşem bir yapıdır.

Efes Antik Kenti Artemis Tapınağı

Efes Artemis Tapınağı

Efes kenti kurulduğu dönemden itibaren büyük bir gelişim gösterir ve Doğu Akdeniz kıyılarının en önemli ticaret ve kültür kenti olur. Efes aslında bir liman kenti olarak kurulmuş ve gelişmiştir. Ancak Küçük Menderes Nehri’nin kıyılarını alüvyonlar ile doldurmasıyla, yüzyıllar içinde denizden gittikçe uzaklaşmış ve bugünkü haline gelmiştir.

Lidya, Pers Ve Roma Egemenlikleri

Efes, stratejik konumu ve işlek limanı sebebiyle; tarih boyunca çeşitli medeniyetler tarafından ele geçirilmek istenmiştir.

Lidya Krallığı

Efes’in ilk kurulduğu zamanlarda hızla gelişim göstermesi ve zenginleşmesi civardaki hükümdarların dikkatini çeker. Lidya Kralı Croeus, Efes’e saldırır ve ülkesine katar. Bu yıllarda Efes refah ve varlık içinde yaşamaya devam etmiş ve imtiyazlı bir eyalet olarak kalmıştır.

Pers İmparatorluğu

İlerleyen yıllarda Yunan Sitelerine karşı büyük bir mücadeleye giren Pers İmparatorluğu, Ege’de bulanan tüm Yunan Şehir Devletleri’ne saldırır. Ege Denizi kıyısı boyunca sıralanmış tüm İyonya şehirlerini yakıp yıktığı ve işgal ettiği halde, Efes’e dokunmaz. Efes Kenti, yöneticilerinin diplomatik hünerleri sayesinde vergi ödeyerek yıkımdan kurtulmuştur.

Büyük İskender Ve Helenistik Dönem

Şehir bir dönem Büyük İskender’in Doğu Avrupa’dan, Hindistan’a kadar uzanan Helen Birliği’nin sınırları içerisinde kalmıştır. Büyük İskender’in ölümünü takiben, İskender’in generallerinden Lysimakhos’un yönetimine girmiştir. Bu dönemde iyi yönetilerek oldukça yüksek bir refah seviyesine ulaşmıştır.

Efes’te Roma Mirası Hadrian Tapınağı

Efes Hadrian Tapınağı

Roma İmparatorluğu

Şehir Roma İmparatorluğu’nun uçsuz bucaksız topraklarına katılmış ve Roma’nın doğu eyaletlerinin başkenti seçilmiştir. Verilen bu önemli paye ile de şöhretinin ve refahının doruğuna çıkmıştır.

Ne var ki, ilerleyen zamanlarda limanın kıyıdan uzaklaşması ve depremler nedeniyle tahribata uğramıştır. Roma İmparatorları, Yunan ve Helen mirasını taşıyan Efes şehrini, bu kez Roma mimari nizamıyla yeniden inşa etmişlerdir.

Roma İmparatorluğu’nun altın dönemleri olan 1. Ve 2. Yüzyıl’da, Efes Kenti de zirveyi görmüştür. Şehir alabildiğine zenginleşmiş ve güzelleşmiştir.

Efes antik kenti CelSus Kütüphanesi

Efes Celsus Kütüphanesi

Bizans İmparatorluğu

Şehir limanın dolması sebebiyle birkaç kez yer değiştirmiş ve bu sebeple Efes Antik Kenti kalıntılar çok büyük bir alana yayılmıştır. Şehir Geç Roma ve Erken Bizans dönemlerinde yeni bir din olan Hristiyanlığın etkisiyle yoğrulmaya ve şekil değiştirmeye başlamıştır. Antik çağlardaki görkeminden uzak olsa da, halen önemli bir merkezdir.

Hristiyanlığın önemli simaları şehirde varlık göstermiş ve Efes Hristiyanlık inancında önemli yer etmiştir. Meryem Ana’nın konakladığına inanılan Meryem Ana Evi de Efes yakınlarındaki en önemli tarihi eserlerden biridir.

Selçuklu Ve Osmanlı Dönemi

Selçuklular döneminde Aydınoğulları Beyliği’nin hükümdarlık alanında kalan Efes varlığını sürdürmüştür. Osmanlı döneminde de Türk ve Yunan yerleşimcileri ile var olan şehir, gittikçe küçülmeye ve önemini yitirmeye başlar. 16. Yüzyıl’dan sonra ise tamamen terk edilir.

Efes’te Fotoğraf Çekmek

Efes’in En Önemli Tarihi Eserleri

Efes, ziyaret edilmeden kavranamayacak kadar devasa bir antik yapıdır. Tarih öncesi çağlardan günümüze kalan bu dev şehirde, Yunan ve Roma dönemlerinden muhteşem kalıntılar vardır. Ancak bunlardan iki tanesi ön plana çıkmaktadır.

Efes Antik Kenti’ni, dünya çapında bir arkeolojik alan haline getiren iki eser Artemis Tapınağı ve Celsus Kütüphanesi’dir.

Artemis Tapınağı

Efes Şehri, çok tanrılı dinin egemen olduğu antik çağlarda, Tanrıça kültüne bağlı bir kentti. Anadolu’nun bereket tanrıçası Kybele’nin anısı korunarak, Yunan Av ve Orman tanrıçası Artemis ile özdeşleştirilmiş ve tapınak M.Ö. 7 Yüzyıl’da inşa edilmiştir. Bu tapınak, Yunan Tanrıçası Artemis adına inşa edilen en büyük tapınaktır. Antik dünyanın yedi harikasından biri olarak kabul edilmiş ve ünlenmiştir.

Roma imparatorluğu yapısı Celsus Kitaplığı

Efes Celsus Kitaplığı

Celsus Kütüphanesi

Bir Roma Konsülü olan Tiberius Julius Celsus anısına, oğlu tarafından inşa edilmiştir. Kitaplığın inşaatı 2. Yüzyıl’da, Efes Kenti Roma İmparatorluğu’nun yönetimi altında iken yükselmiştir. Bu muhteşem Roma yapısının ön cephesi, günümüzde halen görülebilmektedir. Efes Antik Kenti’nin en sağlam ve iyi korunmuş yapısıdır.

Efes’in konumunu gösteren harita

Efes Antik Kenti Konumu

Efes Antik Kenti Nerede?

Efes Antik Kenti, İzmir sınırları içinde bulunan Selçuk ilçesindedir. Efes Antik Kenti’ni ziyarete gelen yabancı turistler, genelde İzmir Havalimanı’ndan veya Kuşadası Gemi Limanı’ndan kente ulaşmaktadır.

Efes Gezisi

Efes Antik Kenti Giriş Ücreti 2017

Efes Antik Kenti’nin örenyeri giriş ücreti 2017 yılı itibariyle 40 TL’dir. Müze kartı alınarak çevredeki diğer eserler ile birlikte daha hesaplı bir şekilde ziyaret edilebilir.

İstanbul ilinde özel rehberli bir tur düşünürseniz. Oldukça kullanışlı bir internet sitesi olan istanbul turist rehberi adresinden profesyonel bir rehber ile iletişime geçebilirsiniz.

Fotoğraflar yazar tarafından çekilmiştir her hakkı saklıdır.

Serhat Engül


Faydalı Linkler:

Efes Celsus Kütüphanesi

Efes Antik Kenti İngilizce

Schengen Vizesi Ve Amerika Vizesi